Τρεις προσεγγίσεις για την αειφορία

Πέτρος Παπαγεωργίου, υποψήφιος περιφερειακός σύμβουλος με τον «Οικολογικό Άνεμο» στο Νότιο Αιγαίο, στην περιφερειακή ενότητα Μήλου

Το Αειφορικό πρότυπο ανάπτυξης. Το αειφορικό πρότυπο ανάπτυξης είναι μια συμφωνία συμπεριφοράς των οικονομικο-κοινωνικών παραγόντων που αποσκοπεί σε μια ανάπτυξη δίκαιη και διατηρήσιμη, τόσο αμοιβαία, όσο και για τις επόμενες γενιές.

Ο ορισμός αυτός υποδεικνύει την ισόρροπη ανάπτυξη επιχειρήσεων και κοινωνίας, με ώριμες, ήπιες κι όχι τραυματικές αλληλεπιδράσεις. Και με την φροντίδα για τη διατηρησιμότητα να θέτει όριο στο ρυθμό και στον τρόπο ανάπτυξης και των δύο. Προκρίνοντας την προστασία και όχι κατάχρηση του κεφαλαίου των επόμενων γενιών, που είναι το περιβάλλον και οι φυσικοί του πόροι.

Εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι η ζητούμενη αειφορική συμπεριφορά προϋποθέτει και απαιτεί το ξεπέρασμα κακών συνηθειών βαθειά ριζωμένων και παλαιών (σχεδόν βιολογικών). Όπως ο άκρατος εγωισμός και η βόλεψή μας σε βάρος των άλλων και του κοινού καλού για το παρόν και το μέλλον. Κι όπως επίσης η έλλειψη διάθεσης για συλλογικές επιλογές και σχεδιασμό του κοινού μας αύριο. Ενωνόμαστε – όχι χωρίς εσωτερικές καχυποψίες και αντιθέσεις – μόνο στο βαθμό που πρέπει για να αμυνθούμε σε κάποια άμεση απειλή, δεν ενωνόμαστε για να δούμε συλλογικά το λίγο μακρύτερα από το τώρα, να αναπροσαρμόσουμε τις συμπεριφορές μας ώστε να αποτρέψουμε δεινά για τα παιδιά μας.

Ωστόσο το αειφορικό πρότυπο ανάπτυξης δεν συνιστά ούτε απαιτεί μια επανάσταση. (Δεν είναι σαν την κομμουνιστική πρόταση που η εφαρμογή της θα προϋπέθετε πολίτες με όχι βιολογικά εξελιγμένους χαρακτήρες αλλά κάποιους με τελολογικές καταβολές από το απώτερο μέλλον). Το αειφορικό πρότυπο ανάπτυξης είναι απλά ένας συμβιβασμός. Μια συνειδητή αναγκαία προσαρμογή των κοινωνικό-οικονομικών εταίρων, μέσα στο παγκόσμια ισχύον οικονομικό σύστημα, βάζοντας » νερό στο κρασί» του εγωισμού τους, για να αποτρέψουν τη διαφαινόμενη κατάρρευση του περιβάλλοντος και των κοινωνιών. Αυτό που ζητείται από τον καθένα είναι να ξεπεράσει τον εαυτούλη του, τον εγωισμό του, την κακομαθησιά του. Να σκέφτεται σαν μέλος ενός συνόλου που δύναται να υπάρξει και επιβιώσει μόνο συλλογικά. Να προστατεύει, υπερασπίζεται, προάγει το κοινό καλό, το οποίο επιστρέφει στον καθένα. Και κυρίως να μην θεωρεί ότι τα παιδιά του θα ζήσουν στις ίδιες σημερινές συνθήκες, όσο καλές ή κακές συμβαίνει να είναι, αλλά να συνειδητοποιήσει ότι θα είναι αδιεξοδικά χειρότερες, περιβαλλοντικά και κοινωνικά, αν τώρα δεν μπούμε συνειδητά κι αποφασισμένα στην αναγκαία πολιτιστική μας αλλαγή προς άτομα πιο σεμνά, πιο δίκαια και πιο αλληλέγγυα.

Η αειφόρος ανάπτυξη είναι μια σεμνή ανάπτυξη που αποσκοπεί , με σεβασμό στη φύση και στις ανθρώπινες αξίες και κουλτούρες, στο χωρίς καταναλωτικές υπερβολές «ευ ζην» όλων, και όχι μόνο των κυρίαρχων ελίτ και των συνεργατών τους. Θέλει μια τριπλή δικαιοσύνη: – Δικαιοσύνη για τον συνάνθρωπο, κοινωνική αλληλεγγύη. Δεν μπορεί να σπαταλά κάποιος 100 μονάδες πόρων και άλλοι μια μονάδα. – Δικαιοσύνη για τις μέλλουσες γενεές. Αν εμείς σήμερα με τη συμπεριφορά μας εξαντλούμε τις δυνατότητες επιλογής της επόμενης γενιάς, την καταδικάζουμε. Τι ελευθερία επιλογής θα έχει αυτή; – Δικαιοσύνη για τη φύση. Η φύση δεν είναι λεία προς υφαρπαγή. Είναι το κοινό μας σπίτι. Και το περιβάλλον δεν είναι ανεξάντλητο, επιβάλλει όρια. Να ζούμε λιτότερα. Να επαναπροσδιορίσουμε την έννοια της ποιότητας ζωής με πολιτιστικά παρά με καταναλωτικά πρότυπα.

Η συμμετοχή μας στην αειφορική αλλαγή. Το να συμφωνούμε – θεωρητικά – με τις ιδέες για την αειφορική ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος είναι τόσο εύκολο όσο παραμένει ανέξοδο. Όσο το θεωρούμε κάτι που, επειδή είναι τόσο προφανές, θα συντελεστεί αυτοδίκαια από μόνο του ή τουλάχιστον θα το κάνουν όλοι οι άλλοι. Θα το προωθήσει η διοίκηση, κεντρική ή τοπική, θα το διαδώσουν οι σύλλογοι, θα το εφαρμόζουν οι «οικολόγοι». Όμως όσο κι αν συμβαίνει αυτό δεν αρκεί για να επιφέρει την στροφή προς την καθολική αειφορική συμπεριφορά που είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για το συλλογικό μας «ευ ζην» και τη συλλογική μας επιβίωση. Όσο δεν γίνεται υπόθεση καθημερινής άσκησης κι αλλαγής του καθενός μας. Από τα πιο μικρά και ασήμαντα στα μεγαλύτερα και κρισιμότερα.

Μην περιμένετε την αειφορική αλλαγή να συμβεί αν δεν είστε ο καθένας και καθημερινά «ζηλωτής» της, λειτουργός της. Αν δεν αυτοελέγξετε τον καταναλωτισμό σας, τον επεκτατισμό σας προς τα περιττά και τα περισσότερα. Και ίσως τα άδικα. Αν δεν βάζετε το αειφορικό κριτήριο μέσα στην κάθε σας επιλογή, μπροστά σε κάθε σας πράξη. Αν δεν είναι το πρωτεύον στην ατομική συμπεριφορά σας, στις σχέσεις σας κι επιρροές σας, στην ανατροφή των παιδιών σας. Και για τα παιδιά: στην ανατροφή των γονιών σας.

Οι οικολογικές οργανώσεις θα κάνουν βέβαια τη δουλειά τους. Θα εισάγουν και προωθούν δράσεις οικολογικού προσανατολισμού και περιεχομένου. Πρωτοβουλίες και παραδείγματα για αναπτυξιακές εφαρμογές με οικολογικό χαρακτήρα. Αλλά και αντιστάσεις στην αδηφάγο επέκταση της κερδοσκοπίας του καταναλωτισμού. Συσπειρώσεις πολιτών, σαν τον «Οικολογικό Άνεμο», που έχουν συνειδητοποιήσει την κρίσιμη κατάσταση της κοινωνίας μας και του περιβάλλοντος, που το σημερινό μοντέλο ανάπτυξης έχει επιφέρει, μας προσκαλούν να αφήσουμε την αδιαφορία ή παθητικότητα, τον ωχαδερφισμό ή τον πεσιμισμό (ότι τίποτα δεν μπορεί να διασωθεί κι ανακάμψει) και να γίνουμε αλληλέγγυοι συνειδητοί πολίτες στην προσπάθεια διάσωσης και διατήρησης της ανθρωπιάς μας, της κουλτούρας μας, των αξιών μας. Και του χώρου μας – πολιτισμικού και φυσικού.

Οι οργανώσεις αυτού του τύπου δεν είναι «εκ των άνω». Δεν είναι κομματικές. Είναι ένας ιστός αλληλεγγύης πολιτών, οργανώσεων, δράσεων, φορέων που ενδιαφέρονται να διασώσουμε τις κοινωνίες μας από τη διάλυση και το περιβάλλον μας από την καταστροφή. Για να λειτουργήσει ο ιστός αποτελεσματικά σαν ιστός μας χρειάζεται όλους. Για να είναι και πυκνός και μεγάλος. Για να αγκαλιάζει όλες τις πτυχές του κοινωνικού γίγνεσθαι, εποικοδομητικά και πειστικά και αθώα, χωρίς κομματικές σκοπιμότητες, εξαρτήσεις και ντιρεκτίβες, χωρίς πελατειακές σχέσεις. Για να τον αισθάνεται η όποια διοίκηση σαν μια συνεχή, υγιή και δημιουργική πίεση για μια πραγματικά ανθρώπινη κοινωνία και για ένα διαχρονικά υγιές περιβάλλον. Μας χρειάζεται όλους. Και όχι επιπόλαια, επιφανειακά. Αλλά σοβαρά, επίμονα, αφοσιωμένα.

Δεν είμαστε ούτε μέλη κόμματος, ούτε οπαδοί, ούτε εξαρτημένοι απ’ οτιδήποτε. Είμαστε αδέσμευτοι άνθρωποι που διαλογίζονται ελεύθερα, βλέπουν τα δεινά που μας επισωρεύει το τρέχον αναπτυξιακό μοντέλο και οδηγούνται στο συμπέρασμα ότι μόνο μια καθολική αλληλεγγύη για αλλαγή συμπεριφοράς από το εγωιστικό προς το σεμνό μπορεί να διασώσει τον πολιτισμό μας και τον χώρο μας. Ας κάνουμε αυτή τη διαπίστωση απόφαση και πράξη.

Αειφορική ανάπτυξη στη Μήλο. Το νησί μας έχει ευνοηθεί από τη φύση. Η ηφαιστειακή του προέλευση το πλούτισε όχι μόνο με τις σπάνιες ομορφιές του αλλά και με μια πηγή πλούτου και εισοδημάτων που λειτούργησε προστατευτικά για την διατήρησή του σε μια αρκετά παρθενική κατάσταση. Δεν έγινε αναπόφευκτο στις δεκαετίες της απερίσκεπτης τουριστικής έκρηξης άλλων νησιών να γίνουν και στη Μήλο τα οικιστικά λάθη (της όπως – όπως δημιουργίας σωρίας καταλυμάτων και άλλων οικοδομών) που κάνουν αμφίβολη σήμερα την τουριστική τους προοπτική. Σήμερα που ο τουρισμός στρέφεται όλο και περισσότερο από την μαζικότητα προς την αναζήτηση της αυθεντικότητας η Μήλος προβάλλει σαν «ο προορισμός με την απείραχτη ομορφιά».

Αυτό είναι το μεγάλο κεφάλαιο του νησιού. Και για το παρόν και για το μέλλον. Άρα αυτό πρέπει να διατηρήσουμε και να πουλάμε. Την αυθεντική ομορφιά. Δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να πέσει η ποιότητα του προϊόντος. Πρέπει να αποφύγουμε κάθε ενέργεια ή έργο που να λιγοστεύει αυτή την αυθεντικότητα. Οποιαδήποτε υποβάθμιση θα είναι και κακή καθεαυτή αλλά και θα ρίχνει την αξία και την τιμή του προϊόντος. Ιδού λοιπόν πόσο η οικολογική προσέγγιση γίνεται και η πιο συμφέρουσα.

Τα έργα μας πρέπει να αναδείχνουν την αυθεντική ομορφιά του νησιού. Να την προάγουν αλλά όχι και την πειράζουν. Η επέμβαση να μην προβάλλει. Η πρόσβαση να μην φτάνει στο συνωστισμό. Γιατί τότε και το «ξεχωριστό» θα χαθεί και η φθορά θα είναι αναπόφευκτη. Ευτυχώς που στο νησί μας και στα γύρω ερημονήσια υπάρχουν ήδη τρεις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000. Αυτό συστήνει ένα πλαίσιο τουριστικής εξέλιξης συμβατό με την προστασία του περιβάλλοντος.

Συγχρόνως η Μήλος μπορεί να προσφέρει όλες σχεδόν οι μορφές εναλλακτικού τουρισμού. (Φυσιολατρικός/Περιπατητικός, Θαλάσσιος/Αθλητικός, Αρχαιολογικός/Θρησκευτικός, Συνεδριακός/Επιστημονικός/Εκπαιδευτικός, Πολιτιστικός, Ιαματικός, Αγροτουρισμός κτλ).

Χρειάζεται όμως να αναπτυχθούν με σοβαρότητα και να προβληθούν. Τότε ο συνδυασμός του εξαιρετικού περιβάλλοντος με την ποικιλία εναλλακτικών τουριστικών δραστηριοτήτων θα κάνει το νησί πόλο έλξης περισσότερων και καλύτερων επισκεπτών. Και, κυρίως, κατανεμημένων σε μια περίοδο πολύ ευρύτερη από αυτήν του Ιουλίου – Αυγούστου. Δεν χρειαζόμαστε περισσότερους επισκέπτες στην περίοδο αιχμής, αυτό οδηγεί σε αθέμιτους ανταγωνισμούς και άλλες προχειρότητες που χαλούν την εικόνα. Θέλουμε κόσμο όλο το χρόνο.

Η Μήλος προσφέρεται γι αυτό. Δεν είναι ένα νησί αποκλειστικά τουριστικό. Έχει την ζωή του. Δεν εγκαταλείπεται ούτε νεκρώνει τον χειμώνα. Ο επισκέπτης παρατηρεί ένα ανθρωπογενές περιβάλλον που δεν είναι αποτέλεσμα μονάχα της τουριστικής ανάπτυξης και δράσης όπως σε πολλά άλλα νησιά. Βλέπει μια κοινωνία ζωντανή με πολλαπλές δραστηριότητες. Αυτό οφείλουμε να το προσέξουμε και να το ενισχύσουμε. Και για την αξία του αυτή καθεαυτή και γιατί θα ενισχύσει τον τουρισμό μας και εκτός εποχής. Να προσφέρουμε στον επισκέπτη λόγους να έρθει στη Μήλο το φθινόπωρο, τον χειμώνα, την άνοιξη. Εκτός των εναλλακτικών μορφών τουριστικής δραστηριότητας, να προσέξουμε και βελτιώσουμε την εικόνα των οικισμών μας, των κτισμάτων μας. Να είμαστε νησί του Αιγαίου, όχι γειτονιά της Αθήνας. Να πυκνώσουμε κι άλλο τις πολιτιστικές εκδηλώσεις. Μέσα στο χειμώνα και εμάς μας φέρνουν κοντύτερα γλυτώνοντάς μας έστω και για λίγο από την κατάθλιψη της τηλεόρασης και μπορούν να δίνουν αφορμή σε φίλους του νησιού να μας έρχονται συχνότερα.

Ένα «νοικοκύρεμα» του ανθρωπογενούς περιβάλλοντός μας και μια πιο αλληλέγγυα σχέση μεταξύ μας θα βοηθήσουν και την εικόνα μας προς τα έξω και την δική μας ψυχολογία. Είναι βασικά συστατικά του αειφορικού προτύπου ανάπτυξης.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: