Οικολογική δράση στη Νάξο

Στέλιος Ευρυπιώτης, υποψήφιος περιφερειακός σύμβουλος με τον «Οικολογικό Άνεμο» στο Νότιο Αιγαίο, στην περιφερειακή ενότητα Νάξου

Το 2002 ένα νέο Κόμμα, ΟΙ ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ, έρχεται να ταράξει τα λιμνάζοντα και αναδύοντα νερά του πολιτικού μας σκηνικού. Ο λόγος του, καινούργιος και αποκαλυπτικός, συμπίπτει χρονικά και εννοιολογικά με τις πρωτόγνωρες περιβαλλοντικές ανησυχίες ολόκληρης της ανθρωπότητας, και γιαυτό δεν αφήνει κανένα αδιάφορο. Με θεμέλιο του την Πολιτική Οικολογία έρχεται να αποκαλύψει τα βαθύτερα αίτια της διαρκώς εντεινόμενης οικολογικής κρίσης και ταυτόχρονα να υποδείξει το μοναδικό δρόμο που οδηγεί με ασφάλεια σε μια πραγματικά βιώσιμη κοινωνία. Σε μια ανθρωπότητα με οικονομική και κοινωνική συνοχή, μέσα σε ένα υγιές και ειρηνικό φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον. 

Τα καινοτόμα του μηνύματα μπορεί να συγκινούν εκατομμύρια συνανθρώπων μας, αλλά η βαθιά ριζωμένη καπιταλιστική τους αντίληψη δεν τους επιτρέπει προς το παρόν να υιοθετήσουν τις ξεχασμένες αξίες του αλληλοσεβασμού και της αλληλεγγύης προς τον συνάνθρωπό τους, που εμείς διακηρύττουμε Σύντομα όμως, συνηγορούσης και της κλιματικής αλλαγής, αυτοί που σήμερα δεν εννοούν  να μοιραστούν, ούτε με τα παιδιά τους, τον διαθέσιμο οικονομικό και οικολογικό πλούτο του πλανήτη, θα ασπασθούν τα δικά μας μηνύματα και θα στεγαστούν κάτω από την ομπρέλα της οικολογίας.

Ακριβώς αυτήν την υπέρβαση ερχόμαστε να πραγματοποιήσουμε εμείς οι ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ, προσφέροντας στον κάθε πολίτη μια νέα συνταγή στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, καθώς και στην παραγωγή και κατανάλωση αγαθών.  Πρωτίστως όμως οφείλουμε να προβάλλουμε ως αδήριτη ανάγκη τον επαναπροσδιορισμό των πραγματικών βιολογικών μας αναγκών, της ουσιαστικής ευημερίας, καθώς και της διαταραγμένης σχέσης μας με το φυσικό και πολιτισμικό μας περιβάλλον. Μια σχέση που η ανθρώπινη απληστία την έχει καταστήσει ανατροπέα της αναγκαίας για την επιβίωσή μας παγκόσμιας φυσικής ισορροπίας.

Αυτή τη δυσχερή διαβούλευση με τον πολίτη μας έλαχε να πραγματοποιήσουμε εμείς, τα ευαισθητοποιημένα μέλη των Οικολόγων Πράσινων, σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο. Αυτή η αποστολή κατευθύνει τις πράξεις μας και επομένως η δημιουργία  κατάλληλων εστιών αναμετάδοσης των οικολογικών επιχειρημάτων μας (Τοπικές Πολιτικές Κινήσεις) στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, είναι εκ των πραγμάτων επιβεβλημένη. Στα πλαίσια αυτά, λοιπόν, εντάσσεται και η πρόσφατη συγκρότηση της Τοπικής Πολιτικής Κίνησης των Οικολόγων Πράσινων στην Νάξο. Η συντονιστική μας γραμματεία απαρτίζεται από:

  • Το συντονιστή Στέλιο Ευριπιώτη με αναπληρωτή τον Νίκο Βερνίκο,
  • Την Γραμματέα Φωτεινή Αναστασίου με αναπληρωτή τον Curt  Bjork, και
  • Τον ταμία Χάρη Μπέκο με αναπληρωτή τον Μανώλη Ψαρρά. 

Τα υπόλοιπα εγγεγραμμένα μέλη της ΤΠΚ Νάξου έχουν χωριστεί σε θεματικές ομάδες εργασίας, οι οποίες σε συνεργασία με τις αντίστοιχες κεντρικές Θεματικές Ομάδες του κόμματος, θα συμβάλλουν στην καλύτερη εκπλήρωση των στόχων της Κίνησης.

ΓΕΝΙΚΑ  ΠΕΡΙ  ΝΑΞΟΥ

Είναι το μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων με έκταση 428.000 στρεμμάτων και πληθυσμό 18.188 κατοίκων (απογραφή 2001). Διοικητικά είναι διαιρεμένη σε δύο Δήμους. Τον Δήμο της (πεδινής) Νάξου, ο οποίος καταλαμβάνει περίπου το 29% της συνολικής έκτασης του νησιού και φιλοξενεί το 67% του συνολικού πληθυσμού, και τον (ορεινό) Δήμο Δρυμαλίας που καταλαμβάνει αντίστοιχα το 71% της συνολικής έκτασης και φιλοξενεί μόλις το 33% του πληθυσμού.

Ενδεικτικό της εξέλιξης του πληθυσμού στο νησί, κατά την τελευταία 50ετία, είναι το γεγονός ότι ενώ σε ορισμένους ορεινούς οικισμούς παρουσιάζεται μείωση της τάξεως του 68%, η πρωτεύουσα του νησιού εμφανίζει τεράστια αύξηση της τάξεως του 164%. Αυτό και μόνο μας παρέχει χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τον ανταγωνιστικό χαρακτήρα του τουριστικού και του παραδοσιακού αγροτικού τομέα του νησιού, καθώς και τις διαγραφόμενες τάσεις σε ένα έκαστο. 

Ωστόσο,  παρά την επέλαση του συμβατικού τουρισμού, το νησί εξακολουθεί να διατηρεί μέχρι σήμερα τον αγροτικό του χαρακτήρα, ο οποίος όμως φθίνει διαρκώς προς όφελος του τουρισμού.

Η έντονη γεωμορφολογία της Νάξου επιβάλλει σε κάθε περιοχή την εφαρμογή διαφορετικού αναπτυξιακού προσανατολισμού  Έτσι, στην Δυτική και Νότια πεδινή ζώνη του νησιού, με τις αμμουδερές παραλίες και τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις, συναντάμε την ανάπτυξη του μαζικού τουρισμού, της εντατικής γεωργίας και της αγελαδοτροφίας. Ξακουστές είναι εν προκειμένω οι παραλίες του Αγίου Προκοπίου, της Αγίας Άννας, της Μικρής Βίγλας κ.α., ενώ σε πανελλαδικό επίπεδο χαίρουν μεγάλης εκτίμησης τα τοπικά της προϊόντα πατάτες, γραβιέρα και κίτρο Νάξου, με κατοχυρωμένη ονομασία προέλευσης.

Αντίθετα, στην κεντρική και ορεινή ζώνη του με τα 300.000 ελαιόδενδρα, τους ‘κρεμαστούς’ αμπελώνες (αναβαθμίδες) και τους εκτεταμένους βοσκότοπους, αναπτύσσεται κυρίως η ελαιοπαραγωγή, η οινοποιία και η κτηνοτροφία. Παρά την απουσία επίσημων στατιστικών στοιχείων, αλλά και τυποποίησης, εκτιμάται ότι η μέση ετήσια παραγωγή λαδιού ανέρχεται στους 600 με 700 τόνους και του κρασιού σε 400 με 500. Όσον αφορά τώρα την κτηνοτροφία, η καθιέρωση από την ελληνική πολιτεία και την ΕΕ της κατά κεφαλή επιδότησης των ζώων, έχει αυξήσει το πλήθος των εκτρεφομένων ζώων σε περίπου 200.000, αριθμός που υπερβαίνει κατά πολύ εκείνον της συνολικής φέρουσας ικανότητας βόσκησης.

Η συγκεκριμένη ποικιλία των παραγωγικών δραστηριοτήτων στο νησί και η ανισότητα των αποδόσεων τους, προσδίδει ένα ιδιαίτερο  χαρακτηριστικό γνώρισμα στη ναξιακή οικονομία. Πρόκειται για μια ανισοκατανομή των πόρων της στο χώρο και το χρόνο, που μεσοπρόθεσμα επηρεάζει και την πληθυσμιακή του κατανομή. Είναι προφανές ότι από εισοδηματικής πλευράς ευνοημένη θεωρείται η δυτική πεδινή πλευρά του νησιού, η οποία και συγκεντρώνει, από τουριστικές και γεωργικές εκμεταλλεύσεις ή μισθωτές υπηρεσίες, άνω του 75% των συνολικών εισροών στο νησί. Έτσι, δικαιολογείται και  η παρατηρούμενη πληθυσμιακή ροή από τα ορεινά στα πεδινά, καθώς και η γήρανση ή και η ερήμωση των ορεινών οικισμών, για τους οποίους οι τοπικές ηγεσίες αδιαφορούν χρόνια τώρα. 

Ο  ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ  Τ.Π.Κ. Νάξου

Σε ένα τέτοιο σκηνικό με μεγάλες οικονομικές – κοινωνικές ανισότητες, με διαρκή εσωτερική μετανάστευση και με ανεξέλεγκτη – εντατική δόμηση στις παράκτιες (κατά κανόνα) περιοχές του νησιού, οι ανθρωπογενείς πιέσεις στο φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον είναι προφανές ότι θα είναι έντονες. Οι κίνδυνοι οικολογικών παραβιάσεων κάθε βαθμίδας είναι υψηλοί και ενισχύονται ακόμη περισσότερο από την έλλειψη επαρκούς ενημέρωσης, από τη σπουδή που χαρακτηρίζει τις οικοδομικές δραστηριότητες, αλλά και την δήθεν ‘υποστελέχωση’ των κρατικών ελεγκτικών μηχανισμών, που εμφανίζουν προκλητική ανοχή. Κάποιος πρέπει να τους επαναφέρει στα καθήκοντά τους, κοινοποιώντας στους προϊσταμένους τους όλων των βαθμίδων την εγκληματική τους ραθυμία και ευνοιοκρατία 

Αυτός είναι, ήδη, ένας από τους κύριους ρόλους της δικής μας κίνησης (ΤΠΚ Νάξου). Μόνο που ο λόγος μας δεν θα είναι καταγκελτικός αλλά πολιτικός, συγκροτημένος και κατά το δυνατό πειστικός.

Η πλήρης λίστα με τους ρόλους της ΤΠΚ περιλαμβάνει επίσης :

  • Σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των οικολόγων του νησιού και ισχυροποίηση των δράσεων τους μέσα από τη συλλογικότητα και την υπεύθυνη συνδρομή των κεντρικών οργάνων του κόμματος .
  • Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών (ακόμη και των αρχόντων) για τα σύγχρονα περιβαλλοντικά προβλήματα, που ενισχύονται από την άγνοια της αξίας των πόρων της φύσης και των οικοσυστημάτων της και την απληστία του άκρως φιλοχρήματου ανθρώπου. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την προώθηση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στα σχολεία, την διανομή κατάλληλων εντύπων και την διοργάνωση λαϊκών συνελεύσεων, ειδικών εκδηλώσεων και ημερίδων.
  • Παρακολούθηση των εργασιών των κρίσιμων έργων, ώστε μεταξύ των άλλων να τηρούνται κατά τον καλύτερο τρόπο οι όροι περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Σε αρνητικές περιπτώσεις μπορεί να παρεμβαίνει πρώτα με προσωπική ειδοποίηση του υπεύθυνου και στην συνέχεια με κοινοποίηση στις προ ιστάμενες αρχές, ακόμη και με προσφυγή στη δικαιοσύνη.
  • Προώθηση μέσα στην τοπική κοινωνία της κύριας στρατηγικής των Οικολόγων Πράσινων όσον αφορά στην υιοθέτηση και την τήρηση των αρχών της αειφορίας και της πολιτικής οικολογίας. Η σύνδεση της παγκόσμιας βιωσιμότητας με τις έννοιες του «λιγότερου’, δηλαδή  της εξοικονόμησης στον τομέα της κατανάλωσης των αγαθών αλλά και της εκμετάλλευσης των πόρων, πρέπει να αποτελέσει κύριο εργαλείο της Κίνησης μας. Εργαλείο που θα στοχεύει τόσο στην αλλαγή της συμπεριφοράς και των αξιακών κανόνων των πολιτών, όσο και στην πύκνωση των γραμμών του κόμματος μας.

 Η  ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ  ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Για την καλύτερη αξιολόγηση του έργου και της αποτελεσματικότητας της ΤΠΚ Νάξου είναι σκόπιμο να αποτυπώσουμε εδώ σε αδρές γραμμές την κρατούσα σήμερα οικολογική αντίληψη των πολιτών, καθώς και την υπάρχουσα περιβαλλοντική κατάσταση του νησιού ανά κύριο τομέα.

1. Παράκτιες δραστηριότητες

Η άφιξη και η ραγδαία ανάπτυξη του μαζικού τουρισμού σε ένα ‘ανοχύρωτο’ πολεοδομικά και οικολογικά νησί, ήταν φυσικό να επηρεάσει δυσμενώς την κατάσταση των παράκτιων κυρίως περιοχών του. Η απουσία χωροταξικού σχεδιασμού, χρήσης γης,  αιγιαλίτιδα ζώνης, ελεγκτικών μηχανισμών και οικολογικής συνείδησης, οδήγησε, κυρίως κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα, σε πραγματική λεηλασία των ακτών. Η καταστροφή των αμμοθινών, η αμμοληψία, η καταπάτηση των ακτών, η κακοποίηση της χλωρίδας – πανίδας, η εξαφάνιση του αγροτικού τοπίου, το μπάζωμα ρεμάτων και υγροτόπων, η αστικοποίηση και η διάνοιξη παραλιακών δρόμων, ήταν ο κανόνας στη διαχείριση των ακτών. Ευτυχώς, που δεν πρόλαβε να κακοποιήσει σοβαρά παρά μόνο τη δυτική  πεδινή ζώνη και μικρό αριθμό σημείων στο υπόλοιπο νησί. 

2. Δραστηριότητες ενδοχώρας

Στο εσωτερικό του νησιού, όπου οι ανθρώπινες δραστηριότητες περιορίζονται γύρω από τη γεωργία, την κτηνοτροφία και την εξόρυξη δομικών υλικών ή μαρμάρου, η υποβάθμιση του τοπίου είναι επίσης υπαρκτή. Με ευθύνη κυρίως της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των άλλων κρατικών υπηρεσιών, παρατηρείται έλλειψη γεωργικών ή κτηνοτροφικών υποδομών (μικρά φράγματα, οδικό και ηλεκτρικό δίκτυο, σφαγεία, τυποποίηση κ.α.), καθώς και συμβουλευτικών – ελεγκτικών μηχανισμών. Αυτό οδήγησε σε ανεξέλεγκτη διάνοιξη γεωτρήσεων και τοπική υφαλμύριση υδάτων, σε υποβάθμιση της ποιότητας των προ ιόντων από την υπερβολική χρήση λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων και ζωοτροφών  και στην συνακόλουθη ρύπανση κατά τόπους εδάφους και υδάτων. Επίσης, σημαντικές θαμνώδεις εκτάσεις ή βοσκότοποι έχουν απογυμνωθεί από την υπερβόσκηση και αρκετοί πέτρινοι λόφοι έχουν κυριολεκτικά πληγωθεί ή αποκεφαλιστεί από την έντονη και ανεξέλεγκτη λατόμευση. 

3. Διαχείριση των απορριμμάτων            

Είναι η μεγάλη αδυναμία του νησιού μας !. Το ΧΥΤΥ βρίσκεται ακόμη στη φάση της μελέτης χωροθέτησης, ενώ οι 3-4 ΧΑΔΑ των δύο Δήμων είναι στις ‘δόξες’ τους. Άλλοι πυρπολούνται ή ‘αυταναφλέγονται προκειμένου να χωρέσουν περισσότερα απορρίμματα και άλλοι βουτούν στη θάλασσα για να … δροσιστούν. Καμία βιασύνη για κλείσιμο και αποκατάστασή τους, καμία αγωνία από τους ΟΤΑ για να αποφύγουν το τσουχτερό πρόστιμο των 34.000 ευρώ την ημέρα. Όσο για την ανακύκλωση, αυτή γίνεται μόνο από τον ένα Δήμο και μάλιστα κατά τρόπο υποτυπώδη και προκλητικό. Πολλά από τα ανακυκλώσιμα υλικά δεν συλλέγονται καν, αλλά και πολλά από τα συλλεχθέντα δεν ταξιδεύουν προκειμένου να αξιοποιηθούν, παρά ‘θάβονται’ μαζί με τα σκουπίδια.  

Ζοφερή είναι η κατάσταση και στους 4 ΒΙΟ.ΚΑ του νησιού. Ο μεγαλύτερος που βρίσκεται στο Λιβάδι (Δήμος Νάξου) απειλείται από την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση με πρόστιμο 60.000 ευρώ γιατί εδώ και μερικούς μήνες ρυπαίνει με τα ημιεπεξεργασμένα απόβλητά του τον σημαντικό υγροβιότοπο της Αλυκής, ενώ εκείνος του Απόλλωνα υπερχειλίζει συχνά και ρυπαίνει τη θάλασσα.

4. Υδατικοί πόροι

Η Νάξος με τη μεγάλη σχετικά επιφάνεια και το ικανοποιητικό μέσο ετήσιο υψος βροχής ( 590 mm) δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζει πρόβλημα λειψυδρίας. Δεν είναι όμως έτσι, γιατί η υπάρχουσα υποδομή συλλογής και αξοποίησης του βρόχινου νερού είναι υποτυπώδης. Μία λιμνοδεξαμενή στις Εγγαρές χωρητικότητας 600.000 κυβικών μέτρων και ένα φράγμα στη Φανερωμένη 2.400.000 κυβικών, εκφράζουν όλο κι’ όλο το ενδιαφέρον των δύο ΟΤΑ για την υδατική θωράκιση του νησιού. Η ποσότητα αυτή μερικές φορές δεν επαρκεί ούτε για την οικιακή χρήση, πολύ δε περισσότερο για τη γεωργική ή τη βιοτεχνική. Οι αγρότες αναζητούν τις αναγκαίες για τις καλλιέργειες τους ποσότητες νερού στο Υδροφόρο Ορίζοντα που συχνά βρίσκεται σε βάθος άνω των 500 μέτρων. Τα προβλήματα αρχίζουν από το γεγονός ότι οι περισσότερες γεωτρήσεις είναι παράνομες και ότι αντλούν νερό κατά βούληση, χωρίς μετρητές και περιορισμούς. Έτσι, παρατηρούνται συχνά φαινόμενα εξάντλησης ή και υφαλμύρισης.  

5. Ενεργειακοί πόροι

Η Νάξος είναι μη διασυνδεδεμένο νησί και άρα η ΔΕΗ καλύπτει τις ενεργειακές της ανάγκες με θερμική μονάδα πετρελαίου, η οποία βρίσκεται στην Πάρο. Παρότι οι ναξιώτες δεν είναι ευχαριστημένοι με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών από τη ΔΕΗ (συχνές απροειδοποίητες διακοπές, πτώση τάσεως κ.α.), και παρότι το νησί διαθέτει ένα από τα καλύτερα αιολικά δυναμικά στην Ευρώπη, δεν εννοούν να στραφούν στις νέες τεχνολογίες. Η απουσία κάθε σχετικής πληροφόρησης από την επίσημη τοπική ή κεντρική εξουσία, τους κατέστησε ευάλωτους στα παραπλανητικά συνθήματα των πολέμιων των ΑΠΕ, με αποτέλεσμα ναι επιμένουν μονότονα στα γνωστά κλισέ περί οπτικής ρύπανσης, περί δειωκτών του τουρισμού κ.α. Εδώ λοιπόν βρίσκεται ένα ακόμη ‘πεδίον μάχης λαμπρόν’ για την νεοιδρυθείσα Τ.Π.Κ.Ο.Π Νάξου.   

Δεν θα έλεγα ότι εξαντλήσαμε τα περιβαλλοντικά προβλήματα της Νάξου. Υπάρχουν ακόμη πολλά και όχι λιγότερο σημαντικά, αλλά δεν θα τα αναπτύξω εδώ για λόγους εξοικονόμησης χώρου. Ενδεικτικά μόνο αναφέρω το παράνομο κηνύγι, την υπεραλιεία, την ανεξέλεγκτη δράση της μπουλντόζας και της μπετονιέρας, την παράνομη διάνοιξη δρόμων, το τσιμεντάρισμα των ρεμάτων, τα 18.000  αυτοκίνητα που κυκλοφορούν στο νησί, η μείωση της βιοποικιλότητας  κ.α. 

Στέλιος Ευριπιώτης

Συντονιστής Τ.Π.Κ. Ο.Π. Νάξου

Share

Advertisements

Ένα Σχόλιο

  1. Εξαιρετικό κείμενο Στέλιο!
    Καλή αρχή, καλή συνέχεια.

    Αλέξανδρος Αργυρόπουλος
    Νέα Πεντέλη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: